Aandrijvingen en bewegingscomponenten voor machineconstructies
De gewenste beweging tussen machineonderdelen bepaalt welk type aandrijfcomponent past. Een scharnierende stangverbinding stelt andere eisen aan de component dan een roterende verbinding tussen assen. Ook draadrichting, draadspoed, aansluitmaten en de benodigde bewegingsvrijheid kunnen bepalend zijn.
Binnen de categorie Machineonderdelen van Fabory vallen kogelgewrichten, kruiskoppelingen, cardanassen, stangkoppen en gaffels. Afhankelijk van de productgroep zijn uitvoeringen in staal, roestvaststaal en automatenstaal beschikbaar, met een blanke of elektrolytisch verzinkte oppervlakteafwerking.
Welk bewegingsprincipe past bij de constructie?
Kogelgewrichten en stangkoppen zijn relevant bij verbindingen waarin beweging rond een scharnierend aansluitpunt nodig is. Gaffels vormen een andere constructieve oplossing waarbij een pen de verbinding tussen de componenten vormt. Bij de selectie zijn de gewenste bewegingsvrijheid, aansluiting en maatvoering bepalend.
Voor het overbrengen van een roterende beweging tussen assen komen kruiskoppelingen en cardanassen in beeld. Daarbij verschuift de aandacht naar de positie van de assen, de benodigde hoekverdraaiing en de aansluitmaten binnen de aandrijflijn. De juiste productgroep volgt daarmee eerst uit het bewegingsprincipe en pas daarna uit de beschikbare maatvoering.
Kogelgewrichten volgens DIN 71802: let op de draadspoed
De kogelgewrichten binnen het assortiment zijn uitgevoerd volgens DIN 71802 en verkrijgbaar in staal en roestvaststaal. Afhankelijk van de uitvoering vindt u metrische schroefdraad of metrische fijne schroefdraad. Stalen uitvoeringen zijn onder meer elektrolytisch verzinkt beschikbaar.
Een overeenkomstige nominale draaddiameter betekent niet dat standaard metrische en metrisch fijne draad onderling uitwisselbaar zijn. De draadspoed moet eveneens aansluiten op het gekoppelde onderdeel. Controleer bij vervanging daarom de volledige draadaanduiding, maatvoering en materiaaluitvoering van het bestaande kogelgewricht.
Enkele of dubbele kruiskoppeling?
Binnen de kruiskoppelingen vindt u enkele en dubbele cardankoppelingen en enkele kruiskoppelingen in de uitvoeringen VR en XR. Een enkele en dubbele uitvoering zijn niet uitsluitend varianten met een andere totale lengte. De constructie verschilt en moet aansluiten op de beweging tussen de gekoppelde assen.
Selecteer een vervangende kruiskoppeling daarom niet alleen op aansluitmaat en buitenafmetingen. Controleer ook de constructievorm en de productspecificaties van de bestaande koppeling. Voor het exacte onderscheid tussen VR en XR zijn de specificaties van de betreffende uitvoeringen leidend.
Cardanassen: kijk verder dan de totale lengte
De cardanassen binnen het assortiment zijn verkrijgbaar in staal en roestvaststaal en hebben een blanke oppervlakteafwerking. Bij de selectie zijn de aansluitmaten en volledige maatvoering relevant voor de positie van de cardanas binnen de aandrijflijn.
Een cardanas met dezelfde totale lengte is niet automatisch een passende vervanger. Ook de aansluitingen en overige productafmetingen moeten overeenkomen. Gebruik de lengte daarom als één van de selectiegegevens en niet als maatstaf voor technische gelijkwaardigheid.
Stangkoppen: draadspoed én draadrichting controleren
Bij stangkoppen komen meerdere draaduitvoeringen samen. De uitvoeringen volgens DIN 648-A en DIN 648-B zijn afhankelijk van het product verkrijgbaar met metrische of metrisch fijne schroefdraad en met links of rechts lopende draad. De materiaalsoort is staal of roestvaststaal; stalen uitvoeringen zijn onder meer elektrolytisch verzinkt beschikbaar.
Vooral bij vervanging is alleen dezelfde nominale draadmaat onvoldoende. Een M maat met fijne draad heeft een andere spoed dan metrische standaarddraad. Een linksdraaiende uitvoering kan bovendien niet zonder meer door een rechtsdraaiende stangkop worden vervangen.
Links en rechts lopende draad kan onderdeel zijn van een verstelbare verbinding waarbij de positie door verdraaiing wordt aangepast. Controleer in zo'n constructie daarom de draadrichting van alle gekoppelde componenten voordat u één stangkop vervangt.
Gaffel, pen en borging als één verbinding beoordelen
Binnen de gaffels vindt u onder meer uitvoeringen met verende clip type ES, type ES met linkse draad en gaffels met pen. De gaffels zijn afhankelijk van de uitvoering vervaardigd uit automatenstaal of roestvaststaal. Elektrolytisch verzinkte uitvoeringen zijn eveneens beschikbaar.
Fabory voert gaffels volgens DIN 71752 en DIN 71752-ES. Daarnaast vindt u gaffelpennen met kleine kop en splitpengat volgens DIN 1434. Deze norm hoort bij de betreffende gaffelpen en mag niet automatisch op de overige gaffels binnen de productgroep worden toegepast.
Bij de selectie moeten gaffel, pen en borgingswijze op elkaar aansluiten. Een pen die qua diameter in de gaffel past, is niet alleen daarom een geschikte vervanger. Controleer ook de overige maatvoering en de manier waarop de pen in de verbinding wordt geborgd.
Aandrijfcomponenten in de complete machineconstructie
De keuze van een aandrijfcomponent staat niet altijd los van de positionering en borging van andere machineonderdelen. Bij roterende constructies kan bijvoorbeeld ook de manier waarop onderdelen op een as worden gepositioneerd of koppel wordt overgebracht onderdeel zijn van het ontwerp.
Voor constructies waarin koppel via een spieverbinding wordt overgebracht, vindt u binnen het Fabory assortiment spieën. Voor het positioneren of axiaal vasthouden van onderdelen op een as kunnen stelringen relevant zijn.
Materiaalkeuze per aandrijfcomponent beoordelen
De beschikbare materiaalsoorten verschillen per productgroep. Kogelgewrichten, cardanassen en stangkoppen zijn verkrijgbaar in staal en roestvaststaal. Bij gaffels komen automatenstaal en roestvaststaal voor.
Een overeenkomstige maatvoering maakt verschillende materiaaluitvoeringen niet automatisch technisch gelijkwaardig. Vergelijk bij vervanging daarom de productspecificaties van de betreffende uitvoeringen en trek eigenschappen van een stalen component niet zonder onderbouwing door naar een roestvaststalen variant.
Blanke of elektrolytisch verzinkte uitvoering?
Ook de oppervlakteafwerking verschilt per productgroep. Binnen het assortiment komen blanke en elektrolytisch verzinkte uitvoeringen voor. Zo zijn stalen kogelgewrichten en stangkoppen onder meer elektrolytisch verzinkt verkrijgbaar, terwijl de cardanassen een blanke oppervlakteafwerking hebben.
Een elektrolytisch aangebrachte zinklaag biedt staal aanvullende bescherming tegen corrosie. Bij vervanging moet de oppervlaktebedekking samen met het basismateriaal en de overige productspecificaties worden beoordeeld. Dezelfde maatvoering maakt een andere materiaal- of oppervlaktecombinatie niet automatisch gelijkwaardig.
Waar let u op bij het vervangen van een aandrijfcomponent?
Welke gegevens bij vervanging doorslaggevend zijn, verschilt per productgroep. Bij een stangkop of kogelgewricht verdienen draadmaat en draadspoed extra aandacht. Bij een stangkop komt daar de draadrichting bij. Voor een gaffel moeten ook penmaat en borgingswijze aansluiten.
Bij kruiskoppelingen en cardanassen ligt de nadruk meer op constructievorm, aansluitmaten en de positie binnen de aandrijflijn. Gebruik de bestaande hoofdmaat daarom als startpunt voor de selectie, maar niet als bewijs dat twee aandrijfcomponenten technisch uitwisselbaar zijn.
Direct het juiste type aandrijving selecteren
Bepaal eerst welk bewegings- of verbindingsprincipe de constructie vraagt. Vergelijk daarna de maatvoering, draaduitvoering, materiaalsoort en productspecifieke eigenschappen. Binnen de aandrijvingen van Fabory vindt u kogelgewrichten, kruiskoppelingen, cardanassen, stangkoppen en gaffels.
Veelgestelde vragen over aandrijvingen en bewegingscomponenten
Welke gegevens moet ik controleren als ik een stangkop vervang?
Controleer naast de nominale draadmaat de draadspoed en draadrichting. Vergelijk vervolgens de maatvoering, DIN uitvoering en materiaalsoort. Een overeenkomstige M maat is onvoldoende om technische uitwisselbaarheid vast te stellen.
Kan ik metrische fijne draad vervangen door metrische standaarddraad met dezelfde diameter?
Nee. De draadspoed verschilt en moet aansluiten op de schroefdraad van het gekoppelde onderdeel. Controleer daarom de volledige draadaanduiding en niet alleen de nominale diameter.
Kan ik een enkele kruiskoppeling vervangen door een dubbele uitvoering?
Niet uitsluitend omdat de aansluitmaten overeenkomen. Een enkele en dubbele kruiskoppeling hebben een andere constructie. De uitvoering moet aansluiten op de beweging die tussen de gekoppelde assen nodig is en op de overige productspecificaties van de aandrijflijn.
Waar let ik op als ik een gaffel en gaffelpen combineer?
Controleer de maatvoering van de gaffel en pen en de manier waarop de pen wordt geborgd. Bij een gaffel met schroefdraad moet daarnaast de draadmaat en eventuele draadrichting aansluiten op het gekoppelde onderdeel. Een passende pendiameter alleen is onvoldoende.
Is een cardanas met dezelfde lengte automatisch een passende vervanger?
Nee. Vergelijk naast de totale lengte ook de aansluitmaten en overige productspecifieke afmetingen. Controleer daarnaast de materiaaluitvoering wanneer de bestaande constructie daarvoor specifieke eisen stelt.
Wanneer is de draadrichting van een stangkop bepalend?
De draadrichting moet aansluiten op het onderdeel waarop de stangkop wordt gemonteerd. Bij verstelbare constructies waarin links en rechts lopende draad gezamenlijk worden gebruikt, bepaalt de draadrichting bovendien hoe de verbinding bij verdraaiing wordt versteld. Vervang een linksdraaiende uitvoering daarom niet zonder meer door een rechtsdraaiende variant.