HET VRETEN VAN ROESTVASTSTALEN BEVESTIGINGSMIDDELEN
INLEIDING
Bij het gebruik van bevestigingsmiddelen van roestvast staal of aluminium kan tijdens de montage koudlassen ontstaan, ook wel vreten of adhesieve slijtage genoemd. De bij elkaar horende schroefdraden hechten aan elkaar totdat verdere beweging niet meer mogelijk is. Hierdoor kunnen schroeven of bouten tijdens het aandraaien breken. Dit kan vertraging, schade en mogelijk gevaarlijke situaties veroorzaken.
Wanneer een bevestigingsmiddel tijdens de montage niet breekt, kan het verdraaien of vastlopen voordat de juiste voorspanning is bereikt. Dit kan later leiden tot bezwijken door metaalmoeheid of externe belasting. Vreten kan bovendien demontage aan het einde van de levensduur van de verbinding onmogelijk maken. Bij eerdere onderzoeken bleken klachten die aanvankelijk aan de productkwaliteit werden toegeschreven, te zijn veroorzaakt door vreten tijdens de montage.
WAARDOOR ONTSTAAT VRETEN?
Wanneer metalen oppervlakken langs elkaar bewegen, veroorzaken microscopische oneffenheden wrijving. De daardoor ontstane warmte en slijtage nemen toe naarmate de contactdruk stijgt. Onder zware omstandigheden hechten de tegenoverliggende oppervlakken aan elkaar en wordt materiaal overgedragen of losgetrokken. Deze vorm van adhesieve slijtage wordt vreten genoemd en kan doorgaan totdat de onderdelen volledig vastlopen.
Bij bevestigingsmiddelen met schroefdraad ontstaat een hoge contactdruk op de draadflanken. Austenitisch roestvast staal en aluminium zijn bijzonder gevoelig, omdat deze materialen relatief vervormbaar zijn en vatbaar zijn voor adhesieve slijtage. Wanneer de beschermende oxidelaag tijdens het aandraaien wordt beschadigd, komt vers metaal bloot te liggen dat zich aan het tegenoverliggende schroefdraadoppervlak kan hechten.
PRODUCTEN EN SITUATIES DIE HET RISICO OP VRETEN KUNNEN VERGROTEN
Producten die bewust extra wrijving in de schroefdraad veroorzaken, zoals zelfborgende moeren met een verhoogd draaimoment, vergroten het risico op vreten aanzienlijk. De extra wrijving veroorzaakt geconcentreerde warmte op een zeer klein contactoppervlak. Deze borgmoeren draaien niet vrij totdat zij het te klemmen materiaal bereiken. Daardoor ontstaat bij iedere omwenteling al wrijving voordat de verbinding volledig is aangedraaid. Wanneer geen geschikte smering wordt gebruikt, kunt u beter een borgmethode overwegen die niet afhankelijk is van voortdurende wrijving in de schroefdraad.
Boutverbindingen waarbij door openingen tussen de onderdelen veel draadbeweging nodig is, hebben eveneens een verhoogd risico. Hetzelfde geldt voor verbindingen met zachte of veerkrachtige elementen, zoals pakkingen, veerringen, schotelveren, spiraalveren en ringen van rubber of kunststof. Voor deze onderdelen zijn meer omwentelingen nodig om de gewenste voorspanning te bereiken, waardoor de glijafstand en de wrijving in de schroefdraad toenemen.
LUBRINOX — DE ANTI-VREETOPLOSSING VAN FABORY
Fabory heeft Lubrinox speciaal ontwikkeld om het vreten van roestvaststalen bevestigingsmiddelen te helpen voorkomen. In tegenstelling tot conventionele anti-seizepasta die op locatie wordt aangebracht, maakt Lubrinox gebruik van een vooraf aangebrachte, droge smeercoating die:
- De wrijving verlaagt tot consistente en voorspelbare waarden, waardoor een betrouwbare beheersing van de verhouding tussen aanhaalmoment en voorspanning mogelijk is.
- Smering op locatie overbodig maakt, omdat de bevestigingsmiddelen gebruiksklaar worden geleverd.
- Schoon blijft en geen stof of deeltjes aantrekt die de wrijving kunnen verhogen.
- Een schone demontage ondersteunt en vreetschade aan de schroefdraad helpt voorkomen.
Lubrinox is verkrijgbaar voor een assortiment A2- en A4-bouten, schroeven en moeren van roestvast staal. Gebruik voor een maximale bescherming tegen vreten Lubrinox-bouten en Lubrinox-moeren samen.
Bekijk het volledige Lubrinox-assortiment →HOE KUNT U HET VRETEN VERMINDEREN?
Zorg er altijd voor dat de bevestigingsmiddelen schoon zijn en vrij van bramen, metaaldeeltjes, spanen, zand en stof. Vermijd beschadigde schroefdraad, verkeerde uitlijning en schuine montage, omdat deze omstandigheden plaatselijk zeer hoge wrijving veroorzaken.
Het verminderen van de axiale beweging die nodig is om de voorspanning te bereiken, verlaagt eveneens het risico. Stijve verbindingen waarvoor slechts een beperkte rotatie nodig is, zijn over het algemeen minder gevoelig dan flexibele verbindingen met zachte of verende elementen.
Gebruik een lage, gelijkmatige en constante draaisnelheid. Vermijd waar mogelijk pulserend en slagmoergereedschap, omdat snelle versnellingen zeer hoge plaatselijke temperaturen in de schroefdraad kunnen veroorzaken.
Het combineren van verschillende austenitische kwaliteiten, zoals A2/AISI 304 en A4/AISI 316, wordt soms aanbevolen. Beide kwaliteiten zijn echter austenitisch en blijven gevoelig voor adhesieve slijtage. Alleen het combineren van deze kwaliteiten voorkomt vreten niet op betrouwbare wijze.
Gerolde schroefdraad heeft over het algemeen de voorkeur boven gesneden schroefdraad, omdat het walsproces normaal gesproken een gladder en door vervorming verstevigd oppervlak oplevert. De meeste in grote aantallen geproduceerde roestvaststalen schroeven en bouten hebben gerolde schroefdraad.
Smeermiddelen die bestand zijn tegen hoge druk en toepassingsgeschikte anti-seizeproducten kunnen de wrijving aanzienlijk verlagen. Breng het smeermiddel gelijkmatig aan en houd rekening met het effect op de verhouding tussen aanhaalmoment en voorspanning.
Vooraf aangebrachte droge antifrictiecoatings vormen een andere mogelijkheid. Zij besparen montagetijd en trekken minder snel verontreinigende deeltjes aan dan kleverige vetten.
VERGELIJKING VAN METHODEN TEGEN VRETEN
| Methode | Effectiviteit | Gebruiksgemak | Het meest geschikt voor |
|---|---|---|---|
| Vooraf aangebrachte Lubrinox-coating | ★★★★★ | Hoog — geen voorbereiding nodig | De meeste roestvaststalen schroefdraadverbindingen |
| Anti-seizepasta, bijvoorbeeld met MoS₂ | ★★★★ | Gemiddeld — op locatie aanbrengen | Zwaar belaste verbindingen of verbindingen die weinig worden gedemonteerd |
| Droge antifrictiecoatings | ★★★★ | Hoog — vooraf aangebracht | Schone omgevingen en goedgekeurde toepassingen in de voedingsmiddelen- of farmaceutische industrie |
| Smeermiddelen op wasbasis | ★★★ | Gemiddeld | Algemene montage |
| Lage, gelijkmatige draaisnelheid | ★★★ | Hoog — alleen montagetechniek | Alle verbindingen, in combinatie met geschikte smering |
| Gemengde kwaliteiten, A2 en A4 | ★ | Hoog | Niet effectief als zelfstandige methode, omdat beide kwaliteiten austenitisch zijn |
| Gerolde in plaats van gesneden schroefdraad | ★★★ | Niet van toepassing — keuze in de specificatie | Specificatie tijdens ontwerp en inkoop |
CONCLUSIE
Een zorgvuldige keuze van bevestigingsmiddelen, een schone en correct uitgelijnde montage, een gecontroleerde draaisnelheid en geschikte smering kunnen veel problemen met het vreten van roestvast staal en aluminium voorkomen. Deze maatregelen verbeteren de betrouwbaarheid, onderhoudbaarheid en levensduur van schroefdraadverbindingen.
SHOP ROESTVASTSTALEN BEVESTIGINGSMIDDELEN BIJ FABORY
Selecteer de relevante productcategorie en gebruik de filters in de webshop om de gewenste kwaliteit roestvast staal, afmetingen en norm te kiezen.
GERELATEERDE TECHNISCHE GIDSEN
VEELGESTELDE VRAGEN OVER HET VRETEN VAN ROESTVAST STAAL
Wat is het verschil tussen vreten, vastlopen en koudlassen?
Deze termen beschrijven nauw verwante stadia van adhesieve schade. Vreten is de oppervlakteschade en materiaaloverdracht die ontstaat door wrijving en hechting tussen langs elkaar bewegende metalen oppervlakken. Vastlopen ontstaat wanneer de wrijving en hechting zo ernstig worden dat verdere beweging niet meer mogelijk is. Koudlassen beschrijft de verbinding in vaste toestand die tussen de contactoppervlakken kan ontstaan. Bij bevestigingsmiddelen worden deze termen vaak door elkaar gebruikt.
Waarom treedt vreten vaker op bij roestvast staal dan bij koolstofstaal?
Austenitische roestvaste staalsoorten zoals A2/AISI 304 en A4/AISI 316 zijn vervormbaar en gevoelig voor adhesieve slijtage. Tijdens het aandraaien kan de beschermende chroomrijke oxidelaag worden beschadigd, waardoor vers metaal vrijkomt dat zich aan de tegenoverliggende schroefdraad kan hechten. Koolstofstaal heeft andere mechanische en oppervlakte-eigenschappen en is onder vergelijkbare omstandigheden doorgaans minder gevoelig.
Kan ik vreten voorkomen door een A2-bout met een A4-moer te combineren, of andersom?
Nee. A2 en A4 zijn beide austenitische roestvaste staalsoorten. Alleen het combineren van deze kwaliteiten vermindert het risico op vreten daarom niet op betrouwbare wijze. Gebruik geschikte smering, een vooraf aangebrachte coating zoals Lubrinox, een toepassingsgeschikte anti-seizepasta of een andere bewezen antifrictiebehandeling.
Welke vermindering van het aanhaalmoment moet ik toepassen bij gesmeerde roestvaststalen bevestigingsmiddelen?
Pas geen universeel reductiepercentage toe. Het benodigde aanhaalmoment is afhankelijk van de wrijvingscoëfficiënt van het smeermiddel, de geometrie en het materiaal van het bevestigingsmiddel, de oppervlakteafwerking, de gewenste voorspanning en het ontwerp van de verbinding. Volg de aanhaalmomentgegevens van de fabrikant van het bevestigingsmiddel of smeermiddel en controleer kritische verbindingen met een aanhaalmoment-voorspanningstest.
Kunnen vastgelopen roestvaststalen bevestigingsmiddelen worden hergebruikt?
Ernstig vastgelopen bevestigingsmiddelen kunnen zelden worden hergebruikt. Wanneer koudlassen de schroefdraad aanzienlijk heeft beschadigd, leidt geforceerde demontage vaak tot het breken van de bout of het beschadigen van de inwendige schroefdraad. Gecontroleerd doorslijpen of vervangen is normaal gesproken veiliger. Preventie door correcte montage en smering is betrouwbaarder en voordeliger.
Laatst bijgewerkt: juli 2026