ELEMENTY ZŁĄCZNE CALOWE
SYSTEMY MIAR
Istnieją dwa główne systemy pomiaru masy i odległości: system metryczny oraz system imperialny. System imperialny opiera się na brytyjskiej ustawie o miarach i wagach z 1824 roku. Choć jego popularność stopniowo malała, nadal jest powszechnie stosowany w kilku krajach anglojęzycznych oraz byłych koloniach brytyjskich. Wymiary produktów w systemie imperialnym podaje się w tysięcznych częściach cala (thou w Wielkiej Brytanii lub mil w USA), calach, stopach, jardach, milach itd. Oficjalna nazwa amerykańskiego systemu miar to system jednostek zwyczajowych USA. Mimo pewnych różnic względem oficjalnego systemu imperialnego systemy stosowane do elementów złącznych są takie same lub co najmniej w dużym stopniu zgodne. Najczęściej używanymi jednostkami wymiarowymi dla elementów złącznych są cale i stopy. Naprężenie i ciśnienie w systemie imperialnym wyraża się w funtach-siły na cal kwadratowy (lbf/in2 lub psi); 1000 psi odpowiada 1 ksi, czyli kilofuntowi-siły na cal kwadratowy. Jeden ksi to około 6,9 MPa (= N/mm2).
Podstawowa jednostka „cal” ma dokładnie 25,4 mm. Jedna stopa zawiera 12 cali, dlatego 1 stopa odpowiada 304,8 mm. Jeden jard to 3 stopy, czyli 36 cali, a zatem 914,4 mm. Cale w oznaczeniach wymiarowych zapisuje się za pomocą znaku cudzysłowu ("). W Wielkiej Brytanii wymiary w calach najczęściej podaje się w postaci ułamków (np. 3/4", 1.17/64"), natomiast w USA w przypadku wymiarów innych niż nominalne często stosuje się zapis dziesiętny (np. 1.2656", ale również 3/4").
Kolejną istotną różnicą między systemem imperialnym a metrycznym jest sposób określania skoku gwintu. W systemie imperialnym podaje się liczbę zwojów na cal (TPI), natomiast w systemie metrycznym skok (P) oznacza odległość między dwoma sąsiednimi wierzchołkami gwintu. Przeliczenie jest proste, jak pokazano na ilustracji poniżej. Gwint o wartości 10 TPI ma skok P równy 25,4/10 = 2,54 mm.
POPULARNE RODZAJE GWINTÓW CALOWYCH
Na mniejszych ekranach przesuń tabelę poziomo, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Rodzaj gwintu | Kąt gwintu | System skoku | Typowe rozmiary | Typowe zastosowania |
|---|---|---|---|---|
| UNC | 60° | Gruby (TPI) | #1 to 6" | Uniwersalne amerykańskie elementy złączne, śruby konstrukcyjne |
| UNF | 60° | Drobny (TPI) | #0 to 1½" | Połączenia precyzyjne, motoryzacja, lotnictwo |
| 8UN | 60° | Stały skok 8 TPI | >1" diameter | Śruby dwustronne dla petrochemii, ciężkie kołnierze |
| BSW | 55° | Gruby (TPI) | ¼" to 4" | Starsze urządzenia brytyjskie, dawne maszyny |
| BSF | 55° | Drobny (TPI) | 3/16" to 4" | Precyzyjna technika brytyjska, pojazdy zabytkowe |
| BSPP | 55° | Równoległy | ⅛" to 6" | Złączki hydrauliczne, połączenia rurowe bez uszczelnienia na gwincie |
| BSPT | 55° | Stożkowy | ⅛" to 6" | Szczelne połączenia rurowe, instalacje hydrauliczne |
ZUNIFIKOWANE GWINTY CALOWE – GRUBE UNC I O STAŁYM SKOKU 8UN
Najczęściej stosowanym rodzajem gwintu w USA jest zunifikowany gwint gruby Unified National Coarse, oznaczany skrótem UNC (czasami używa się również „NC”). Jest to standardowy gwint gruby w Stanach Zjednoczonych. Zunifikowane gwinty calowe mają kąt 60° i występują w wielu kombinacjach średnicy oraz skoku. System ten opracował William Sellers w 1864 roku, a kilka lat później został on przyjęty jako norma amerykańska. Szczegółowe informacje o tym rodzaju gwintu znajdują się w normach ASME B1.1 i ISO 5864.
Przykładowe oznaczenia gwintu UNC to 3/8" UNC lub, dokładniej, 3/8"-16UNC, gdzie 16 oznacza liczbę zwojów na cal (TPI), a symbol " oznacza cal. Pełne oznaczenie nominalnej średnicy elementu z gwintem zewnętrznym może mieć postać 3/8"-16UNC-2A. Zawiera ono również klasę gwintu 2A, czyli klasę „standardową” z luzem — podstawowym odchyleniem od średnicy nominalnej — oraz polem tolerancji. Elementy z gwintem wewnętrznym oznacza się jako 3/8"-16UNC-2B, gdzie 2B jest klasą „standardową” bez luzu, wyłącznie z polem tolerancji.
Najmniejsze znormalizowane gwinty UNC o średnicach od 0.0730" do 0.2160" oznacza się numerami: od No.1-64UNC do No.12-24UNC. Większe średnice zapisuje się w postaci ułamków, począwszy od 1/4"-20UNC aż do średnicy 6".
Gwint 8UN jest odmianą gwintu UNC o stałym skoku. Liczba 8 w oznaczeniu 8UN oznacza, że powyżej określonej średnicy nominalnej (granice podano w wyżej wymienionych normach) gwint ma zawsze 8 zwojów na cal, niezależnie od średnicy. W przypadku 8UN wszystkie średnice powyżej 1" mają stały skok 8 TPI. Gwint 8UN jest powszechnie stosowany w elementach złącznych dla przemysłu petrochemicznego, takich jak śruby dwustronne. Pełne oznaczenia są podobne do oznaczeń UNC, np. 1.1/2"-8UN-2A/2B lub 3.1/4"-8UN-2A/2B. Inne, znacznie rzadziej spotykane serie o stałym skoku to 4UN, 6UN, 12UN aż do 32UN.
Wszystkie kombinacje średnicy i skoku, które nie należą do standardowych serii określonych w wymienionych normach, lecz których luzy i tolerancje obliczono zgodnie ze wzorami zawartymi w tych normach, oznacza się jako UNS. Litera „S” oznacza gwint specjalny.
ZUNIFIKOWANE GWINTY CALOWE – DROBNE UNF I BARDZO DROBNE UNEF
Zunifikowany gwint drobny Unified National Fine, oznaczany skrótem UNF (czasami „NF”), jest drobnozwojną odmianą zunifikowanych gwintów calowych powszechnie stosowanych w USA. UNEF oznacza gwint bardzo drobny, o większej liczbie zwojów na cal niż UNF. Zunifikowane gwinty calowe mają kąt 60° i występują w wielu kombinacjach średnicy oraz skoku. System ten opracował William Sellers w 1864 roku, a kilka lat później został przyjęty jako norma amerykańska. Szczegółowe informacje znajdują się w normach ASME B1.1 i ISO 5864.
Przykładowe oznaczenia gwintu UNF to 3/8" UNF lub, dokładniej, 3/8"-24UNF, gdzie 24 oznacza liczbę zwojów na cal (TPI), a symbol " oznacza cal. Pełne oznaczenie nominalnej średnicy elementu z gwintem zewnętrznym może mieć postać 3/8"-24UNF-2A. Zawiera ono klasę gwintu 2A, czyli klasę „standardową” z luzem — podstawowym odchyleniem od średnicy nominalnej — oraz polem tolerancji. Elementy z gwintem wewnętrznym oznacza się jako 3/8"-24UNF-2B, gdzie 2B jest klasą „standardową” bez luzu, wyłącznie z polem tolerancji. Gwinty UNEF oznacza się podobnie, np. 3/8"-32UNEF-2A/2B.
Najmniejsze znormalizowane gwinty UNF mają średnicę 0.0600", a seria obejmuje średnice do 0.2160". Rozmiary te oznacza się numerami od No.0-80UNF do No.12-28UNF. Większe średnice zapisuje się w postaci ułamków, od 1/4"-28UNF do 1.1/2"-12UNF. Najmniejszy rozmiar UNEF to No.12-32UNEF, a największa średnica w tej serii to 1.11/16"-18UNEF.
W przypadku gwintu UNF o średnicy nominalnej 1" występują pewne niejasności. Zgodnie z normą ASME B1.1 gwint 1" UNF ma 12 TPI. Jednak od wielu lat, co najmniej od 1935 roku, zamiast standardowych elementów 1"-12UNF powszechnie stosuje się niestandardowe elementy 1"-14UNS o 14 TPI. W tabeli 2 normy ASME B1.1 znajduje się przypis dotyczący gwintu 1"-14 TPI (oznaczanego 1"-14UNS): „Dawniej NF. Rozmiar niezalecany jako standardowy. Tolerancje i luzy opierają się na długości zazębienia równej jednej średnicy”.
Po kilku dekadach elementy 1"-14UNS zaczęto powszechnie określać jako standardowy gwint drobny lub UNF. Choć technicznie jest to niepoprawne, oznaczenie 1"-14UNF jest powszechnie akceptowane jako standard dla drobnozwojnych elementów o średnicy 1" i utrwaliło się w codziennym użyciu. Dlatego przy zamawianiu elementów z gwintem 1" UNF zawsze warto sprawdzić wymaganą liczbę TPI.
GWINTY BRITISH STANDARD WHITWORTH (BSW LUB WW)
Rodzajem gwintu imperialnego pochodzącym z Wielkiej Brytanii jest British Standard Whitworth, oznaczany skrótem BSW lub po prostu WW. BSW był najpopularniejszym gwintem grubym w Wielkiej Brytanii, jednak jego znaczenie szybko zmalało wraz z globalnym upowszechnieniem gwintów metrycznych. Gwinty British Standard Whitworth mają kąt 55°. Nazwa pochodzi od Anglika, sir Josepha Whitwortha, który w 1841 roku zaproponował standaryzację gwintów. Jego propozycje stały się standardową praktyką w Wielkiej Brytanii w latach 60. XIX wieku i są uznawane za pierwszy na świecie krajowy standard gwintów. Szczegółowe informacje znajdują się w normie BS 84.
Przykładowe oznaczenia to 3/8" WW, 3/8" BSW lub, dokładniej, 3/8"-16BSW, gdzie 16 oznacza liczbę zwojów na cal (TPI), a symbol " oznacza cal. W razie potrzeby po oznaczeniu można w nawiasie podać klasę gwintu. Norma BS 84 przewiduje klasy close i free (wyłącznie dla elementów z gwintem zewnętrznym), normal (wyłącznie dla elementów z gwintem wewnętrznym) oraz medium dla śrub i nakrętek. Jeśli nie podano specyfikacji, dostarczana jest klasa normal lub medium.
Gwinty BSW są znormalizowane w zakresie średnic od 1/8"-40BSW do 6"-2.5BSW. Niektóre kombinacje średnicy i skoku BSW odpowiadają gwintom UNC, co teoretycznie umożliwia zamienność, jednak nie jest to zalecane ze względu na różne kąty gwintu i inne drobne różnice w jego geometrii.
GWINTY BRITISH STANDARD FINE (BSF)
Gwint British Standard Fine, oznaczany skrótem BSF, jest drobnozwojną odmianą profilu BSW (British Standard Whitworth). System ten był niegdyś powszechnie stosowany w Wielkiej Brytanii, lecz jego popularność szybko zmalała wraz z globalnym upowszechnieniem gwintów metrycznych. Gwinty British Standard Fine, podobnie jak BSW, mają kąt 55°. Szczegółowe informacje znajdują się w normie BS 84.
Przykładowe oznaczenia to 3/8" BSF lub, dokładniej, 3/8"-20BSF, gdzie 20 oznacza liczbę zwojów na cal (TPI), a symbol " oznacza cal. W razie potrzeby po oznaczeniu można w nawiasie podać klasę gwintu. Norma BS 84 przewiduje klasy close i free (wyłącznie dla elementów z gwintem zewnętrznym), normal (wyłącznie dla elementów z gwintem wewnętrznym) oraz medium dla śrub i nakrętek. Jeśli nie podano specyfikacji, dostarczana jest klasa normal lub medium.
Gwinty BSF są znormalizowane w zakresie średnic od 3/16"-32BSF do 4.1/4"-4BSF. Żadna kombinacja średnicy i skoku BSF nie odpowiada gwintom UNF ani UNEF.
GWINTY RUROWE (BSP)
Gwint rurowy BSP, często nazywany rurowym gwintem Whitwortha, jest jednym z najczęściej stosowanych na świecie gwintów w instalacjach rurowych. Występuje w wielu produktach, takich jak rury, złączki rurowe, smarowniczki i inne elementy. Gwinty BSP mają kąt 55°. Szczegółowe wymagania określają normy EN ISO 228-1 oraz EN 10226-1 i EN 10226-2, przy czym dwie ostatnie opierają się na ISO 7-1.
Gwint BSP występuje w dwóch odmianach: równoległej lub walcowej (BSPP) oraz stożkowej (BSPT). Norma EN ISO 228-1 opisuje zewnętrzne i wewnętrzne gwinty BSPP jako nieprzeznaczone do tworzenia szczelnego połączenia ciśnieniowego na samym gwincie. Jeśli połączenie BSPP ma być szczelne, uzyskuje się to przez dociśnięcie dwóch powierzchni uszczelniających poza gwintem z zastosowaniem odpowiedniej uszczelki. Norma EN 10226-1 opisuje połączenie zewnętrznego gwintu BSPT z wewnętrznym BSPP, a EN 10226-2 — połączenie zewnętrznego i wewnętrznego BSPT. Oba systemy umożliwiają uzyskanie szczelności na bokach zwoju. Dla poprawy szczelności i zapobiegania przeciekom spiralnym można zastosować środek uszczelniający, np. taśmę PTFE.
Nominalna średnica gwintu BSP odpowiada rozmiarowi rury. Równoległe gwinty zewnętrzne i wewnętrzne, w których szczelność ciśnieniowa nie jest uzyskiwana na gwincie (EN ISO 228-1), oznacza się literą G. Gwinty zewnętrzne otrzymują dodatkowo literę A lub B określającą klasę tolerancji. Dla gwintów tworzących szczelne połączenie na gwincie zgodnie z EN 10226 stosuje się oznaczenia: R dla stożkowego gwintu zewnętrznego, Rp dla równoległego gwintu wewnętrznego i Rc dla stożkowego gwintu wewnętrznego.
Przykładowe oznaczenia zgodne z EN ISO 228-1 to G1.1/2" oraz G1.1/2"A odpowiednio dla gwintu równoległego wewnętrznego i zewnętrznego. Zgodnie z EN 10226 stożkowy gwint zewnętrzny oznacza się R1.1/2", równoległy gwint wewnętrzny Rp1.1/2", a stożkowy gwint wewnętrzny Rc1.1/2".
Należy również wspomnieć normę ASME B1.20.1 dotyczącą różnych gwintów rurowych (NPT, NPSC, NPTR, NPSM i NPSL) oraz ASME B1.20.3 dla gwintów rurowych z uszczelnieniem metal-metal na sucho (NPTF-1, NPTF-2, PTF-SAE SHORT, NPSF i NPSI). Te ostatnie mogą zapewnić szczelność ciśnieniową bez dodatkowych środków uszczelniających, ponieważ wzajemne wciskanie wierzchołków i dna zwojów tworzy pierścieniową strefę uszczelnienia. Wszystkie te gwinty mają kąt 60° i funkcję podobną do BSPP i BSPT. Oznaczenie składa się z rozmiaru rury, skoku oraz skrótu rodzaju gwintu. Gwinty te są stosowane głównie w USA i nie są zamienne z gwintami BSP.
NORMY DLA CALOWYCH ELEMENTÓW ZŁĄCZNYCH I ICH MATERIAŁÓW
Norma to dokument zawierający uzgodnienia, specyfikacje lub kryteria dotyczące produktu, usługi albo metody. Normy mogą być opracowywane w przedsiębiorstwie, organizacji, konsorcjum organizacji lub przez uznane jednostki normalizacyjne. Uznane krajowe i międzynarodowe jednostki normalizacyjne działają według określonych procedur.
Normy mają ogromne znaczenie w handlu międzynarodowym, ponieważ ułatwiają akceptację produktów i usług w innych krajach. Gdy produkt jest objęty normą, wymaga niewielkiego dodatkowego opisu lub nie wymaga go wcale. Większość jego cech określa norma; w przypadku elementów złącznych są to często wymiary, tolerancje, materiały i właściwości mechaniczne. Normy ułatwiają również przekazywanie informacji i rozpowszechnianie nowych technologii.
Najważniejsze organizacje normalizacyjne dotyczące calowych elementów złącznych:
AISI – Amerykański Instytut Żelaza i Stali
ANSI – Amerykański Instytut Norm Krajowych
ASME – Amerykańskie Stowarzyszenie Inżynierów Mechaników
ASTM – Amerykańskie Stowarzyszenie Badań i Materiałów
BS – Norma brytyjska
IFI – Instytut Elementów Złącznych
SAE – Stowarzyszenie Inżynierów Motoryzacji
WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE CALOWYCH ELEMENTÓW ZŁĄCZNYCH
Wymagania dotyczące właściwości mechanicznych calowych elementów złącznych określają normy SAE i ASTM. W poniższych tabelach podsumowano właściwości mechaniczne wybranych popularnych elementów złącznych.
Na mniejszych ekranach przesuń tabelę poziomo, aby zobaczyć wszystkie kolumny. Symbole identyfikujące klasę, przedstawione na oryginalnych ilustracjach, zapisano w formie dostępnego tekstu.
| Specyfikacja | Materiał | Zakres rozmiarów (cale) |
Minimalne naprężenie próbne (psi) |
Minimalna wytrzymałość na rozciąganie (psi) |
Twardość rdzenia Rockwella | Minimalna granica plastyczności (psi) |
Oznaczenie klasy | Pasujące nakrętki | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Min. | Maks. | ||||||||
| SAE J429, klasa 2 | Stal nisko- lub średniowęglowa | ¼"–¾" | 55,000 | 74,000 | B80 | B100 | 57,000 | Brak promieniowego oznaczenia klasy | ASTM A563, klasa A |
| ⅞"–1½" | 33,000 | 60,000 | B70 | B100 | 36,000 | ||||
| SAE J429, klasa 5 | Stal średniowęglowa, hartowana i odpuszczana | ¼"–1" | 85,000 | 120,000 | C25 | C34 | 92,000 | Trzy linie promieniowe | SAE J995, klasa 5 |
| 1⅛"–1½" | 74,000 | 105,000 | C19 | C30 | 81,000 | ||||
| SAE J429, klasa 8 | Stal stopowa średniowęglowa, hartowana i odpuszczana | ¼"–1½" | 120,000 | 150,000 | C33 | C39 | 130,000 | Sześć linii promieniowych | SAE J995, klasa 8 |
| Śruba imbusowa z łbem walcowym ASTM A574 | Stal stopowa średniowęglowa, hartowana i odpuszczana | No. 0–½" | 140,000 | 180,000 | C39 | C45 | 153,000 | — | — |
| ⅝"–4" | 135,000 | 170,000 | C37 | C45 | |||||
| Śruba imbusowa z łbem soczewkowym lub stożkowym ASTM F835 | Stal stopowa średniowęglowa, hartowana i odpuszczana | No. 0–½" | — | 140,000 | C39 | C44 | — | — | — |
| ⅝"–1½" | — | 135,000 | C37 | C44 | — | ||||
| Specyfikacja | Materiał | Zakres rozmiarów (cale) |
Naprężenie przy obciążeniu próbnym (psi) |
Twardość rdzenia Rockwella | Oznaczenie klasy | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Min. | Maks. | |||||
| SAE J995, klasa 2 | Stal węglowa | ¼"–1½" | 90,0001 80,0002 |
— | C32 | Brak oznaczenia klasy |
| SAE J995, klasa 5 | Stal węglowa | ¼"–1" | 120,0001 109,0002 |
— | C32 | Oznaczenie nakrętki klasy 5 |
| 1⅛"–1½" | 105,0001 94,0002 |
— | C32 | |||
| SAE J995, klasa 8 | Stal stopowa średniowęglowa, hartowana i odpuszczana | ¼"–⅝" | 150,000 | C24 | C32 | Oznaczenie nakrętki klasy 8 |
| ¾"–1" | C26 | C34 | ||||
| 1⅛"–1½" | C26 | C36 | ||||
1 Elementy z gwintem UNC i 8UN.
2 Elementy z gwintem UNF, UNEF i innymi gwintami drobnymi.
| Specyfikacja i materiał | Stan | Zakres rozmiarów (cale) |
Wytrzymałość na rozciąganie (psi) |
Twardość rdzenia Rockwella | Minimalna granica plastyczności (psi) |
Oznaczenie klasy | Pasujące nakrętki | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Min. | Maks. | |||||||
| ASTM F593, grupa stopu 1 (304, 304L) |
CW1 | ¼"–⅝" | 100,000–150,000 | B95 | C32 | 65,000 | F593C | ASTM F594 C |
| CW2 | ¾"–1½" | 85,000–140,000 | B80 | C32 | 45,000 | F593D | ASTM F594 D | |
| ASTM F593, grupa stopu 2 (316, 316L) |
CW1 | ¼"–⅝" | 100,000–150,000 | B95 | C32 | 65,000 | F593G | ASTM F594 G |
| CW2 | ¾"–1½" | 85,000–140,000 | B80 | C32 | 45,000 | F593H | ASTM F594 H | |
CW = kute i walcowane z materiału wyżarzonego, dzięki czemu uzyskują pewien stopień umocnienia na zimno; rozmiary ¾" i większe mogą być obrabiane na gorąco i przesycane.
| Specyfikacja i materiał | Stan | Zakres rozmiarów (cale) |
Naprężenie próbne (psi) |
Twardość rdzenia Rockwella | Oznaczenie klasy | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Min. | Maks. | |||||
| ASTM F594, grupa stopu 1 (304, 304L) |
CW1 | ¼"–⅝" | 100,000 | B95 | C35 | F594C |
| CW2 | ¾"–1½" | 85,000 | B80 | C35 | F594D | |
| ASTM F594, grupa stopu 2 (316, 316L) |
CW1 | ¼"–⅝" | 100,000 | B95 | C35 | F594G |
| CW2 | ¾"–1½" | 85,000 | B80 | C35 | F594H | |
CW = wyżarzane i obrabiane na zimno; rozmiary ¾" i większe mogą być obrabiane na gorąco i przesycane.
OBSZARY ZASTOSOWANIA CALOWYCH ELEMENTÓW ZŁĄCZNYCH
Produkty wytwarzane w regionach świata, w których stosuje się imperialny system miar, często zawierają elementy złączne oznaczane w calach. Mogą być produkowane w innych krajach, jednak jeśli są przeznaczone na rynki używające systemu imperialnego, również mogą zawierać calowe elementy złączne.
BRANŻE, W KTÓRYCH CZĘSTO STOSUJE SIĘ CALOWE ELEMENTY ZŁĄCZNE
- Przemysł motoryzacyjny
- Transport, np. lotnictwo, kolejnictwo i przemysł morski
- Przemysł petrochemiczny
- Budowa maszyn
- Budownictwo
- Technika dźwigowa
- Elektronika i elektrotechnika
- Produkty przeznaczone na rynki stosujące system imperialny
Najczęściej zadawane pytania dotyczące calowych elementów złącznych
Jaka jest różnica między gwintami UNC i UNF?
UNC (Unified National Coarse) ma mniej zwojów na cal, dlatego umożliwia szybszy montaż i jest bardziej odporny na niewielkie uszkodzenia. UNF (Unified National Fine) ma więcej zwojów na cal, co przy tej samej średnicy nominalnej zapewnia większe pole przekroju pod obciążeniem rozciągającym i sprawdza się w precyzyjnych zastosowaniach, np. w motoryzacji i lotnictwie. Odporność na luzowanie wskutek drgań zależy również od konstrukcji połączenia, napięcia wstępnego i zastosowanej metody zabezpieczenia.
Czy można stosować calowe elementy złączne z gwintami metrycznymi?
Nie. Gwinty calowe i metryczne nie są zamienne, nawet jeśli niektóre rozmiary wyglądają podobnie. Zastosowanie niewłaściwego gwintu może spowodować skrzyżowanie zwojów, uszkodzenie elementów i awarię połączenia. Przed montażem należy zawsze sprawdzić profil, średnicę i skok gwintu odpowiednim sprawdzianem.
Co oznacza UNC 3/8"-16?
Oznaczenie należy odczytywać następująco: 3/8" to średnica nominalna (9,525 mm), 16 to liczba zwojów na cal (TPI), a UNC oznacza serię gwintów grubych Unified National Coarse. Sufiks klasy, np. 2A dla gwintu zewnętrznego lub 2B dla gwintu wewnętrznego, określa pasowanie i tolerancję.
W jakich branżach nadal powszechnie stosuje się calowe elementy złączne?
Calowe elementy złączne są nadal powszechnie stosowane w budownictwie, petrochemii, przemyśle naftowym i gazowym oraz lotnictwie w USA. Są również szeroko używane podczas konserwacji starszych maszyn produkcji brytyjskiej, pojazdów zabytkowych i urządzeń przeznaczonych na rynki stosujące amerykański system jednostek zwyczajowych lub system imperialny.
Jak przeliczyć liczbę zwojów na cal (TPI) na skok metryczny?
Należy podzielić 25,4 przez wartość TPI. Przykładowo gwint 16 TPI ma skok 25,4 ÷ 16 = 1,5875 mm. Przeliczenie to pomaga porównać rozstaw zwojów, ale nie oznacza, że elementy calowe i metryczne stają się zamienne.
Kup calowe elementy złączne w Fabory
Ostatnia aktualizacja: lipiec 2026